Gazex

GAZEX - detekcja gazów od 1988 roku

Przedsiębiorstwo powstało w 1988 roku, a rok później opracowało swój pierwszy domowy wykrywacz gazu. Dziś GAZEX z Warszawy zajmuje się produkcją, dystrybucją, montażem i wzorcowaniem detektorów, mierników i systemów wykrywania gazów wybuchowych, toksycznych, tlenu i freonów. W 1994 roku firma opracowała Aktywny System Bezpieczeństwa Instalacji Gazowej typu GX, w 1999 roku jako pierwsza w Polsce firma z branży detekcji gazów uzyskała certyfikat ISO 9001 wydany przez TÜV, a w 2001 roku certyfikowała pierwszy polski detektor spełniający wymagania Unii Europejskiej. Przeciwwybuchowe detektory DEX uzyskały w 2004 roku certyfikat ATEX. W 2013 roku liczba urządzeń marki na rynku przekroczyła 500 000, a laboratorium wzorcujące GAZEX otrzymało akredytację Polskiego Centrum Akredytacji nr AP 150. System zarządzania jakością jest certyfikowany i nadzorowany przez jednostkę oceny zgodności Głównego Instytutu Górnictwa. Firma prowadzi szkolenia dla projektantów, instalatorów i użytkowników systemów oraz udostępnia projektantom biblioteki CAD i wytyczne do projektowania.

Domowe detektory gazu i czadu

Domowe detektory DK stale monitorują powietrze w pomieszczeniach mieszkalnych i pomocniczych. Po wykryciu niebezpiecznego stężenia włączają sygnalizację optyczną i akustyczną oraz wyjścia alarmowe. Do metanu, propanu-butanu i czynników chłodniczych R32 i R410A producent stosuje sensory półprzewodnikowe, do tlenku węgla elektrochemiczne, a w wersjach dwugazowych jeden detektor pilnuje jednocześnie gazu palnego i czadu. Moduł sensora jest wymienny, co według producenta upraszcza i obniża koszt eksploatacji. Detektory są zasilane z sieci 230 V albo napięciem 12 V, a wersje z wyjściem sterującym zaworem odcinającym mogą bezpośrednio zamknąć dopływ gazu. Producent wskazuje typowe miejsca montażu: kotłownie gazowe i olejowe z kotłami bez czujnika wypływu spalin, kuchnie i łazienki z urządzeniami gazowymi o otwartej komorze spalania, piwnice i korytarze z licznikiem lub przewodami gazowymi, pomieszczenia z kominkiem lub piecem na węgiel i drewno, przydomowe garaże oraz pomieszczenia z klimatyzatorami. Detektor przy kotle lub piecyku gazowym to jedno z ważniejszych akcesoriów do kotłów, bo chroni przed skutkami nieszczelności i złego odprowadzenia spalin.

Gdzie zamontować detektor

Detektor działa na zasadzie dyfuzji, więc musi wisieć tam, gdzie gaz się zbiera. GAZEX podaje gęstość względem powietrza: metan 0,55, propan-butan 1,8, tlenek węgla 0,97. Metan jest lżejszy od powietrza i gromadzi się pod stropem, propan-butan jest cięższy i spływa ku podłodze oraz do zagłębień w posadzce. Producent zaleca, by miejsce montażu poprzedzić analizą pomieszczenia: położenia okien i drzwi, otworów nawiewnych i wywiewnych wentylacji, zagłębień w podłodze oraz belek i przegród pod stropem, które tworzą zamknięte przestrzenie i utrudniają swobodny przepływ gazu.

System GX - wykrycie gazu i automatyczne odcięcie

Aktywny System Bezpieczeństwa Instalacji Gazowej typu GX łączy detektory, moduł sterujący, sygnalizatory i zawór odcinający. Pracuje na dwóch progach. Przekroczenie progu ostrzegawczego włącza sygnał optyczny i wyjście sterujące urządzeniami zewnętrznymi. Przekroczenie progu alarmowego zamyka zawór na dopływie gazu, włącza sygnalizację akustyczną i optyczną oraz może np. przez stycznik odłączyć zasilanie elektryczne w zagrożonym pomieszczeniu. Producent przypomina, że rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, wymaga systemu sygnalizacyjno-odcinającego w pomieszczeniach, w których łączna nominalna moc cieplna urządzeń gazowych przekracza 60 kW, i określa, że zawór odcinający ma się znajdować na zewnątrz budynku, czyli na zewnętrznej części instalacji, od strony sieci i przyłącza gazowego. System GX stosuje się w kotłowniach miejskich, przemysłowych i osiedlowych, w budynkach użyteczności publicznej, w domowych instalacjach gazowych i w punktach redukcyjno-pomiarowych gazu średniego ciśnienia. Moduły sterujące można połączyć z modemem GSM, który wysyła SMS o alarmie.

Zawory klapowe pełnoprzelotowe

Wykonawczym elementem systemu GX są kołnierzowe, pełnoprzelotowe zawory gazowe klapowe MAG-3. Ani w pozycji otwartej, ani zamkniętej nie potrzebują zasilania: do zamknięcia wystarcza impuls 12 V trwający krócej niż sekundę, więc zanik napięcia nie zmienia stanu zaworu. Otworzyć zawór można tylko ręcznie, co wymusza świadomą interwencję obsługi po alarmie. Producent podaje pracę od -30°C, czyli także na zewnątrz budynku, ciśnienie robocze do 0,5 MPa w zewnętrznych punktach redukcyjno-pomiarowych i zgodność z dyrektywą ATEX (oznaczenie Ex h IIB T4), dzięki czemu zawór można montować w strefie zagrożonej wybuchem. Opcjonalnie zawór ma czujnik zamknięcia, a wersja BIO jest przeznaczona do biogazu z wysypisk i oczyszczalni ścieków. Do bardzo dużych kotłowni GAZEX ma bezkołnierzowe zawory motylkowe z napędem elektrycznym.

Zawory grzybkowe do instalacji niskiego ciśnienia

W domach i mniejszych kotłowniach stosuje się gwintowane, szybko zamykające się zawory grzybkowe ZB. W pozycji roboczej są otwarte, a zamykają się impulsem 12 V z systemu wykrywania gazu albo ręcznie specjalnym przyciskiem. Podobnie jak zawory klapowe nie wymagają stałego zasilania i otwiera się je tylko ręcznie. Mają wbudowany filtr siatkowy, maksymalne ciśnienie robocze 25 kPa (0,25 bar) i spełniają wymagania normy PN-EN 161. Mogą też pełnić funkcję zwykłego kurka odcinającego. W uproszczonej wersji systemu GX sterownikiem zaworu ZB jest sam domowy detektor DK z wyjściem do zaworu, bez osobnego modułu sterującego.

Wzorcowanie i kontrola okresowa

Detektor gazu wymaga okresowego wzorcowania. Każdy moduł sensora po wzorcowaniu w laboratorium GAZEX dostaje skrócone świadectwo wzorcowania i żółtą naklejkę z typem sensora, gazem, progami alarmowymi i nieprzekraczalną datą kolejnego wzorcowania. Okres między wzorcowaniami zależy od typu sensora i gazu, a ponownie wzorcuje się tylko moduł sensora, nie cały detektor. Żeby obiekt nie został bez ochrony, producent proponuje wzorcowanie przez wymianę: serwisant wyjmuje moduły, którym kończy się termin, i wkłada nowe lub świeżo wzorcowane. Kontrolę okresową całego systemu GAZEX zaleca co 3, 6 lub 12 miesięcy, zależnie od warunków. Dla systemów sterujących zaworami gazowymi typowy odstęp to 6 miesięcy, a dodatkowa kontrola jest potrzebna m.in. po dłuższej przerwie w zasilaniu, przepięciach, alarmie przy dużym stężeniu gazu albo po remoncie pomieszczenia.